Nerka ruchoma (wędrująca) – przyczyny, objawy, leczenie

Ruchoma nerka, czyli nefroptoza, to stan, w którym nerka przemieszcza się nadmiernie w dół przy zmianie pozycji ciała. Schorzenie dotyczy głównie młodych kobiet. Choć zazwyczaj przebiega bezobjawowo, u niektórych powoduje ból albo powikłania.

Torebka tłuszczowa, powięzi oraz więzadła utrzymują nerki na właściwym miejscu. O nefroptozie mówi się, gdy nerka opuszcza się o więcej niż 5 cm przy przejściu z pozycji leżącej do stojącej [1,2]. Niższe położenie anatomiczne oraz sąsiedztwo wątroby sprawiają, że zaburzenie to częściej dotyczy prawej nerki.

Ruchoma nerka nie jest rzadkością. Występuje u wielu szczupłych, młodych kobiet  w wieku 20 – 40 lat [1], choć zdecydowana większość przypadków pozostaje bezobjawowa i nie wymaga leczenia [2].

Do przemieszczania się nerki dochodzi, gdy struktury utrzymujące ją na miejscu ulegają osłabieniu. Najczęstsze przyczyny to:

Kobiety chorują kilkukrotnie częściej niż mężczyźni. Wiąże się to z ich anatomią i fizjologią – szerszą miednicą, mniejszą ilością tłuszczu trzewnego oraz zmianami hormonalnymi wpływającymi na elastyczność tkanki łącznej [1,2].

Większość osób z nefroptozą nie odczuwa żadnych dolegliwości. Objawy ruchomej nerki pojawiają się dopiero wtedy, gdy przemieszczenie jest na tyle duże, że zaburza odpływ moczu lub przepływ krwi przez nerkę. Typowe dolegliwości związane z wędrującą nerką to:

Gdzie boli nerka ruchoma? Ból najczęściej lokalizuje się w okolicy lędźwiowej po stronie dotkniętej nerki (pacjenci często opisują go jako ból pleców na dole). Nasila się po dłuższym staniu, chodzeniu lub wysiłku fizycznym. Charakterystyczne jest to, że dolegliwości ustępują w pozycji leżącej, co odróżnia nefroptozę od wielu innych schorzeń urologicznych.

Kryzys Dietla to nagły, silny ból kolkowy w boku, któremu towarzyszą nudności, wymioty i przyspieszone tętno. Powstaje, gdy przemieszczona nerka zagina moczowód lub naczynia nerkowe, co prowadzi do nagłego zablokowania odpływu moczu [2]. Stan ustępuje po położeniu się, ale wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Przy podejrzeniu ruchomej nerki warto zgłosić się do urologa lub nefrologa. Podstawowym badaniem diagnostycznym jest USG jamy brzusznej wykonane w 2 pozycjach: leżącej i stojącej. Porównanie położenia nerki pozwala ocenić zakres jej przemieszczenia.

W przypadkach wymagających dokładniejszej oceny stosuje się:

Ruchoma nerka nie zawsze wymaga leczenia. W przypadkach z łagodnymi dolegliwościami stosuje się podejście zachowawcze:

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, a objawy znacząco obniżają jakość życia, rozważa się leczenie operacyjne. Standardowym zabiegiem jest nefropeksja laparoskopowa, czyli chirurgiczne mocowanie nerki w jej prawidłowej pozycji.

Zabieg wykonuje się metodą małoinwazyjną, co skraca czas rekonwalescencji. Nefropeksja przynosi trwałą poprawę u znacznej większości operowanych pacjentów [2].

Nieleczona objawowa ruchoma nerka może z czasem prowadzić do:

W przypadku pojawienia się objawów nie warto zwlekać z wizytą u specjalisty.

W sekcji poniżej wyszczególniono kilka ważnych kwestii dotyczących nerki ruchomej, które najczęściej nurtują pacjentów.

Sama nefroptoza nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia. Większość przypadków przebiega bezobjawowo. Problem pojawia się, gdy przemieszczenie powoduje zaburzenia odpływu moczu. W przebiegu nieleczonej, objawowej nefroptozy mogą rozwinąć się wodonercze, nawracające zakażenia dróg moczowych oraz kamica nerkowa.

Lekarze zalecają umiarkowaną aktywność fizyczną, zwłaszcza ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i grzbietu, które pomagają stabilizować nerkę. Osoby z objawową nefroptozą powinny natomiast unikać intensywnego wysiłku związanego ze wstrząsami (np. biegania po twardym podłożu, skakania).. Dobór aktywności warto skonsultować z lekarzem.

W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy przyczyną był niedobór masy ciała, przybranie na wadze i wzmocnienie mięśni brzucha mogą poprawić utrzymanie nerki w prawidłowej pozycji. Kontrolne badania USG pozwalają monitorować sytuację.

Ruchoma nerka w większości przypadków nie wywołuje objawów i nie wymaga leczenia. Gdy jednak zaburza odpływ moczu lub krążenie krwi, może wywoływać dolegliwości. Typowy ból w okolicy lędźwiowej, nasilający się w pozycji stojącej i ustępujący na leżąco, powinien skłonić do wizyty u urologa lub nefrologa. Nieleczona nefroptoza może prowadzić do powikłań, takich jak wodonercze czy nawracające infekcje dróg moczowych. W wielu przypadkach wystarcza terapia zachowawcza, obejmująca zmianę stylu życia i wzmacnianie mięśni. Niekiedy konieczne jest leczenie chirurgiczne, np. nefropeksja laparoskopowa.

Bibliografia