Przezroczysty mocz – przyczyny, objawy, leczenie

Wiele osób po odkryciu, że oddaje przezroczysty mocz, pyta: „Czy to źle?”. Zwykle nie jest to problem zdrowotny, a objaw dużego nawodnienia organizmu. Jeśli taki stan utrzymuje się długo albo bez logicznego wyjaśnienia, warto poszukać przyczyn.

Przezroczysty mocz – czyli jaki?

Najbardziej pożądany kolor moczu to słomkowy, czyli jasnożółty. Żółte zabarwienie wynika z obecności produktów przemiany hemoglobiny, nazywanych ogólnie „urochromem”. Jego stężenie w moczu jest zmienne. Przejrzysty, prawie biały, przezroczysty mocz zawiera stosunkowo niewiele żółtego barwnika w stosunku do ilości wody.

Przezroczysty mocz – przyczyny

Co oznacza przezroczysty mocz? Najczęściej świadczy o dobrym nawodnieniu organizmu i prawidłowym funkcjonowaniu nerek. Jednak istnieją też inne, poważniejsze przyczyny odbarwienia moczu, w tym:

cukrzyca;
moczówka prosta – rzadka choroba związana z zaburzeniem gospodarki wodnej w wyniku braku lub nieprawidłowego działania wazopresyny, czyli hormonu antydiuretycznego);
polidypsja – nadmierne pragnienie i wypijanie nawet 5 – 6 l wody dziennie, które towarzyszy cukrzycy i moczówce prostej, ale też chorobom podwzgórza i niektórym zaburzeniom psychicznym;
choroby lub uszkodzenie nerek;
przyjmowanie leków moczopędnych, stosowanych np. w leczeniu nadciśnienia, niewydolności serca.

Przezroczysty kolor moczu – objawy, które powinny zaniepokoić

Jakie objawy towarzyszące przezroczystemu moczowi powinny skłonić do konsultacji z lekarzem?

O źle kontrolowanej albo niezdiagnozowanej cukrzycy świadczą m.in. wielomocz (nadmierne oddawanie moczu), spadek masy ciała, zmęczenie, uczucie silnego pragnienia, słodki lub owocowy zapach z ust.
Organizm osoby cierpiącej na moczówkę prostą produkuje i wydala od 3 do nawet 20 l moczu dziennie. Dla porównania, u osoby zdrowej jest to 1,5 – 2,5 l (Góralska i wsp., 2017). W wyniku tej choroby dochodzi do znacznej utraty wody, dlatego zazwyczaj towarzyszy jej nadmierne pragnienie i wydalanie dużych ilości rozcieńczonego, przezroczystego moczu.
Niewystarczająca podaż płynów zwiększa też ryzyko odwodnienia, które objawia się m.in. suchością w jamie ustnej, suchą skórą, osłabieniem, bólami głowy, bólami i skurczami mięśni, utratą masy ciała, przyspieszonym tętnem i obniżonym ciśnieniem tętniczym.
Problemom z nerkami, które powodują oddawanie przezroczystego moczu, towarzyszą nieraz ból przy mikcji albo objawy ogólne, np. gorączka.
Nie należy również lekceważyć wymiotów i biegunki utrzymujących się dłużej niż 2 dni, a także wielokrotnego budzenia się i oddawania moczu w nocy (nykturia).

Co zrobić, jeśli mój mocz jest zbyt przezroczysty? Diagnostyka

Okazjonalne oddanie bezbarwnego moczu nie jest powodem do niepokoju, jednak opisane wcześniej dolegliwości powinny skłonić do wizyty u lekarza. Warto to również zrobić, jeśli przezroczysty mocz zaczął pojawiać się po niedawnej infekcji dróg moczowych, kamicy nerkowej albo innym uszkodzeniu nerek.

Na początek można zwrócić się do lekarza POZ, który zleci podstawową diagnostykę:

badanie ogólne moczu;
morfologię;
stężenie glukozy we krwi na czczo (a w razie potrzeby także HbA1c);
stężenie elektrolitów, zwłaszcza sodu i potasu;
oznaczenie kreatyniny oraz eGFR w celu oceny funkcji nerek.

Jeśli wyniki wskazują na nieprawidłowości lub objawy się utrzymują, lekarz POZ może rozszerzyć diagnostykę o dobową zbiórkę moczu (w celu oceny ilości wydalanego płynu) oraz USG nerek i dróg moczowych. Po wstępnej ocenie i rozpoznaniu pacjent bywa kierowany na specjalistyczne konsultacje (np. do nefrologa albo endokrynologa) i badania, które mogą obejmować:

osmolalność moczu i osocza (pomocna w różnicowaniu moczówki prostej);
badania hormonalne, w tym ocenę działania wazopresyny;
testy różnicujące moczówkę prostą (np. test odwodnieniowy – wyłącznie w warunkach szpitalnych);
dalszą diagnostykę obrazową lub czynnościową nerek.

Przezroczysty mocz – leczenie

Leczy się nie tyle przezroczysty mocz (to jedynie objaw), ale jego przyczynę.

Jeśli przezroczysty mocz wynika z nadmiernego spożycia płynów, zwykle wystarczy dostosować ilość wypijanej wody do rzeczywistych potrzeb organizmu i poziomu aktywności fizycznej.
W przypadku cukrzycy podstawą leczenia pozostaje wyrównanie gospodarki węglowodanowej poprzez odpowiednią dietę, farmakoterapię oraz regularną kontrolę glikemii.
Moczówka prosta wymaga leczenia specjalistycznego, prowadzonego przez endokrynologa. Terapia zależy od typu choroby i może obejmować leczenie farmakologiczne oraz ścisłą kontrolę bilansu płynów.
Jeżeli przyczyną przezroczystego moczu są choroby nerek, leczenie ukierunkowane jest na schorzenie podstawowe i prowadzone pod nadzorem nefrologa. W takich przypadkach największe znaczenie ma monitorowanie funkcji nerek oraz przestrzeganie zaleceń lekarskich.
Przezroczysty mocz może również pojawić się jako efekt stosowania leków moczopędnych. Wówczas decyzję o ewentualnej modyfikacji leczenia podejmuje lekarz prowadzący.

Ważne! Nie należy samodzielnie ograniczać podaży płynów ani odstawiać leków bez konsultacji z lekarzem.

Przezroczysty mocz – często zadawane pytania

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na częste pytania dotyczące przezroczystego moczu.

Czy bezbarwny mocz jest zdrowy?

Prawidłowy, „zdrowy” kolor moczu określa się jako słomkowy (np. w wynikach badania ogólnego moczu). Odbarwienie moczu nie musi oznaczać choroby, tylko spożywanie zbyt dużej ilości płynów. Jeśli tak jest, warto przeanalizować nawyki związane z nawodnieniem, żeby nie dopuścić do wypłukania elektrolitów. Nie wolno też ignorować opisanych wcześniej sygnałów alarmowych.

Dlaczego mój mocz jest przezroczysty, mimo że nie piję wody?

Przezroczysty mocz nie zawsze wynika z aktualnego spożycia wody, ale np. z wcześniejszego nawodnienia organizmu, zwłaszcza jeśli płyny były przyjmowane kilka godzin wcześniej. Na barwę moczu wpływa również sprawność nerek, które regulują ilość wydalanej wody niezależnie od chwilowej podaży płynów. Jeśli przezroczystemu moczowi towarzyszy nasilone pragnienie, częste oddawanie moczu albo inne niepokojące objawy, wskazana jest konsultacja lekarska.

Dlaczego mój mocz jest przezroczysty tylko wtedy, gdy piję alkohol?

Alkohol działa moczopędnie, ponieważ hamuje wydzielanie wazopresyny – hormonu odpowiedzialnego za zatrzymywanie wody w organizmie. W efekcie nerki wydalają większą ilość rozcieńczonego moczu, który może mieć bardzo jasny lub wręcz przezroczysty kolor. Zjawisko to bywa szczególnie widoczne po spożyciu piwa lub innych napojów alkoholowych zawierających dużą ilość płynów.

Przezroczysty mocz – podsumowanie

Przezroczysty mocz najczęściej stanowi efekt dobrego nawodnienia i nie świadczy o chorobie. Może jednak sygnalizować zaburzenia metaboliczne czy hormonalne albo problemy z nerkami. Dlatego najlepiej skonsultować się z lekarzem, jeśli sytuacja utrzymuje się przez dłuższy czas, pojawia się bez wyraźnej przyczyny lub towarzyszą jej niepokojące objawy.

Bibliografia