Uchyłek pęcherza moczowego – objawy, diagnostyka, wskazania do leczenia zabiegowego

Uchyłek pęcherza moczowego to uwypuklenie jego ściany w postaci kieszonki lub jamy. Często nie wymaga leczenia, ale bywa też przyczyną różnych problemów, np. zaburzeń mikcji czy nawracających infekcji. Jak się rozpoznaje i leczy tę wadę pęcherza?

Uchyłki w pęcherzu moczowym powstają, gdy błona śluzowa wyścielająca pęcherz „ucieka” przez miejscowo osłabioną warstwę mięśni. Powstaje wtedy dodatkowa przestrzeń połączona z główną częścią pęcherza (przepuklina), w której niekiedy zalega mocz albo namnażają się bakterie.

Co jest przyczyną powstania uchyłka w pęcherzu? Wada może być zarówno wrodzona, jak i nabyta.

Uchyłki pęcherza nie wywołują specyficznych objawów, a przeważnie nie wywołują ich wcale. Zwykle są odkrywane przypadkowo podczas diagnostyki innych problemów i dolegliwości, czyli:

Diagnostyka uchyłka pęcherza zaczyna się od dokładnego wywiadu oraz badań fizykalnych (m.in. per rectum i mężczyzn) i laboratoryjnych (antygen prostaty PSA u mężczyzn, cytologia u kobiet, analiza i posiew moczu). Wykonuje się też badania obrazowe:

Leczenie uchyłków pęcherza zależy od ich przyczyny oraz powodowanych przez nie dolegliwości.

Niewielkie, bezobjawowe uchyłki często wymagają jedynie obserwacji i kontroli. Pacjentów informuje sięo zwiększonym ryzyku zachorowania na raka oraz sygnałach ostrzegawczych (dolegliwości ze strony dolnych dróg układu moczowego – LUTS, krwiomocz, dysuria). Jeśli dojdzie do zakażenia uchyłka, zazwyczaj stosuje się antybiotyki.

Lekarze często zalecają też wprowadzenie pewnych zmian w trybie życia, które poprawiają funkcjonowanie pęcherza:

W przypadku, gdy uchyłek powoduje niepełne opróżnianie pęcherza, można zastosować cewnikowanie. Poważniejsze problemy (nawracające infekcje, kamienie w pęcherzu moczowym, niedrożność dróg moczowych) często są wskazaniem do operacji – albo usunięcia samego uchyłka, albo blokady (pierwotnej przyczyny).

Jak usuwa się uchyłek z pęcherza? Lekarze stosują zarówno metody laparoskopowe, jak i otwarte – w zależności od indywidualnej oceny sytuacji pacjenta. Czasami wykorzystuje się też leczenie endoskopowe (np. u osób osłabionych albo z przeciwwskazaniami do długotrwałej operacji). Po usunięciu uchyłka lub jego przyczyny pacjent może nie wymagać już dalszego leczenia.

Raczej nie opisano przypadków, w których uchyłek samoistnie się cofnął albo „wchłonął”. Może jednak nie wymagać specjalnego leczenia, jeśli nie powoduje objawów albo udało się usunąć pierwotną przyczynę.

W pobliżu pęcherza mogą pojawić się inne struktury wypełnione płynem, które przypominają uchyłek. Należy go różnicować m.in. z:

Jak już podkreślono, uchyłek pęcherza moczowego sam w sobie nie jest groźny, jeśli nie powoduje komplikacji albo dolegliwości. Pacjenci powinni jednak mieć świadomość pewnych zagrożeń, np. zwiększonego ryzyka raka, zakażeń układu moczowego czy tendencji do powstawania złogów.

Powikłania uchyłka pęcherza moczowego najczęściej są konsekwencją zastoju moczu. Zaliczają się do nich:

Tak, wiele osób z uchyłkiem funkcjonuje normalnie, jeśli jego obecność nie powoduje powikłań.

Wrodzone uchyłki wynikają z wad rozwojowych, dlatego zasadniczo nie da się im zapobiec. To, co na pewno może zrobić matka, to całkowita abstynencja w czasie ciąży – płodowy zespół alkoholowy jest jedną z możliwych przyczyn uchyłków. Oczywiście takie postępowanie ogólnie przyczynia się do zadbania o prawidłowy rozwój płodu.

Profilaktyka ma sens w przypadku nabytych uchyłków i obejmuje:

Uchyłek pęcherza moczowego to wrodzone lub nabyte uwypuklenie ściany pęcherza, które może sprzyjać zaleganiu moczu, infekcjom i zaburzeniom mikcji. Leczenie zależy od dolegliwości i powikłań – obejmuje zarówno obserwację i terapię zachowawczą, jak i metody inwazyjne. Schorzenie najczęściej rozwija się u dorosłych na tle przewlekłej przeszkody w odpływie moczu, więc leczenie wymaga usunięcia podłoża powstania uchyłków.

Bibliografia: