Ureterocele – objawy, przyczyny, leczenie

Ureterocele to anomalia moczowodu, która zazwyczaj współistnieje z najczęstszą wadą rozwojową górnych dróg moczowych – zdwojeniem moczowodu. U większości pacjentów nieprawidłowość udaje się wykryć prenatalnie. Jakie są jej objawy i metody leczenia?

Czym są ureterocele? To łacińska nazwa torbieli ujścia moczowodowo-pęcherzowego, czyli poszerzenia końcowego odcinka moczowodu w miejscu, w którym przewód łączy się z pęcherzem. Zjawisko to nazywane jest też przepukliną moczowodu. Wyróżnia się 2 rodzaje ureterocele:

Co ciekawe, chociaż ureterocele to poszerzenie fragmentu moczowodu, jednocześnie stanowi jego czynnościowe zwężenie. Samo ujście tego „balona” jest bardzo wąskie, przez co utrudnia odpływ moczu z nerki do pęcherza, a nawet całkowicie go blokuje i powoduje cofanie się moczu do nerki.

Ureterocele nie jest guzem nowotworowym, lecz wadą wrodzoną. W literaturze medycznej opisano bardzo mało przypadków rozwoju raka urotelialnego w przepuklinie moczowodu.

Nie udało się ustalić jednoznacznej przyczyny rozwoju ureterocele. Wiadomo jedynie, że to anomalia wrodzona, a nie nabyta, co oznacza wystąpienie nieprawidłowości w czasie embriogenezy. Choć specjaliści podejrzewają m.in. predyspozycje genetyczne, nie udało się odkryć konkretnych genów odpowiedzialnych za tę wadę.

Jeśli chodzi o sam mechanizm powstawania ureterocele, podejrzewa się m.in.:

Większość przypadków przepukliny moczowodowej diagnozuje się przed ukończeniem 3. roku życia, a coraz częściej – już w badaniach prenatalnych. Ureterocele u noworodków, niemowląt i dzieci powoduje:

Przepuklina moczowodowa może powodować nawracające ZUM, kamicę albo ból w okolicy lędźwiowej również u dorosłych. Jeśli jednak ureterocele nie wywołuje dolegliwości, które sprawią, że wada zostanie wykryta we wczesnym dzieciństwie, często przez lata nie daje o sobie znać. Zdarza się, że dorośli pacjenci dowiadują się o niej przypadkowo, przy okazji badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn.

Lekarz może wykryć ureterocele podczas USG prenatalnego (ok. 20. tygodnia ciąży), zwłaszcza jeśli zauważy symptomy obrzęku nerki lub moczowodu. W celu potwierdzenia wady, a także oceny jej stopnia i zalecanych metod leczenia, wykonuje się badania obrazowe:

W diagnostyce pomocne okazują się też badania krwi oraz moczu.

Leczenie ureterocele zależy przede wszystkim od tego, kiedy zostało odkryte oraz jakie dolegliwości wywołuje (zwłaszcza w kontekście ryzyka uszkodzenia nerek). U noworodków często stosuje się profilaktyczną antybiotykoterapię, żeby zapobiec wczesnemu ZUM oraz związanym z nim komplikacjom do czasu podjęcia decyzji o dalszym sposobie leczenia.

Jeśli zachodzi taka potrzeba, przepuklinę leczy się metodami inwazyjnymi, do których zalicza się:

Powikłania ureterocele wynikają z tego, że wada może powodować zastój moczu i jego utrudniony odpływ (czasem też wtórny refluks), co prowadzi do infekcji i uszkodzenia nerek. Najczęstsze z nich to:

Nie, ponieważ jest to wada wrodzona (zaburzenie embiogenezy), która powstaje na etapie formowania się moczowodów. Nie istnieją „klasyczne” czynniki ryzyka, które można modyfikować (styl życia, dieta, zachowania w ciąży).

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące ureterocele.

Zwykle nie. Ureterocele to wada anatomiczna, więc nie „cofa się” jak stan zapalny. Jeśli jednak nie powoduje zastoju moczu ani zakażeń, lekarz może zalecić obserwację zamiast leczenia zabiegowego.

Samo w sobie nie musi być groźne, ale może utrudniać odpływ moczu i sprzyjać powikłaniom. Największe znaczenie ma ryzyko nawracających zakażeń oraz pogorszenia funkcji nerki, zwłaszcza u małych dzieci.

Ureterocele powstaje losowo na etapie rozwoju płodowego. Można jednak mówić o cechach, przy których ureterocele występuje częściej (czyli powiązaniach epidemiologicznych):

Ureterocele to wrodzone poszerzenie końcowego odcinka moczowodu w miejscu jego ujścia do pęcherza, które może utrudniać odpływ moczu z nerki. Wada często współistnieje ze zdwojeniem moczowodu i bywa wykrywana już w badaniach prenatalnych, a jej objawy zależą głównie od stopnia zastoju oraz ryzyka infekcji. Leczenie obejmuje obserwację lub profilaktykę u najmłodszych, a w razie wskazań – metody inwazyjne.

Bibliografia