Zespół ostrej moszny – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół ostrej moszny to stan alarmowy, który może wskazywać zarówno na niegroźne dolegliwości, jak i takie, które kończą się utratą narządu. U dzieci czasem trudno je odróżnić od „bólu na dole brzucha”, dlatego należy podjąć natychmiastowe działania.

Zespół ostrej moszny to określenie opisujące zespół objawów, takich jak ból, obrzęk, zaczerwienienie lub tkliwość moszny, które pojawiają się nagle albo szybko narastają. Pacjenci mogą opisywać początek dolegliwości jako bardzo szybki, nawet w ciągu kilku minut, albo rozwijający się w ciągu 1 – 2 dni, zależnie od przyczyny [1].

Zespół ostrej moszny może rozwinąć się w każdym wieku. Praktyka kliniczna pokazuje jednak, że prawdopodobieństwo jej wystąpienia spada wraz z wiekiem. Szacuje się, że 1 na 160 mężczyzn chociaż raz doświadczy tych dolegliwości do 25 roku życia [1]. Najgroźniejszą z nich jest skręt jądra, który rozpoznaje się głównie u noworodków i chłopców w okresie dojrzewania – już po 4 – 6 godzinach mogą pojawić się nieodwracalne zmiany. Dlatego, bez względu na przyczynę, gdy pojawia się ból w okolicy narządów rozrodczych, należy natychmiast udać się do lekarza, a nie czekać, aż sam minie.

Przyczyny zespołu ostrej moszny są różnorodne:

Najczęstsze przyczyny zespołu ostrej moszny wymieniono w następnych sekcjach.

Zapalenie najądrza i/lub jądra to powikłanie nieleczonej infekcji cewki moczowej lub pęcherza i prostaty. U mężczyzn poniżej 35. roku życia kojarzy się je z drobnoustrojami przenoszonymi drogą płciową, głównie bakteriami i grzybami.

Kolejna przyczyna to skręt jądra, czyli skręt powrózkanasiennego oraz naczyń krwionośnych. Podłoże tej nieprawidłowości nie zostało dokładnie poznane.

Inne możliwe przyczyny to:

Chociaż na zespół ostrej moszny składają się podobne dolegliwości, to jednak w zależności od choroby mogą pojawić się różne dodatkowe symptomy.

Typowy obraz skrętu jądra to bardzo gwałtowny, silny ból jednej strony moszny. Często pojawia się po wysiłku i nie ustępuje po odpoczynku. Ból podbrzusza jest tak silny, że mogą wystąpić nudności i wymioty, a jeśli atakuje w nocy, na pewno wybudzi ze snu. Dodatkowo zmienia się też ułożenie jądra, które zostaje podciągnięte do góry, oraz jego twardość, ponieważ zbiera się w nim krew.

Podobny mechanizm, ale zwykle mniej groźny, dotyczy skrętu przyczepków jądra. Jednak w tym przypadku uniesienie jądra przynosi ulgę. Poza tym często towarzyszy mu stan zapalny, co objawia się też:

Przy samym zapaleniu ból rozwija się stopniowo, a jego nasilenie zwiększa się epizodycznie.

W przepuklinie pachwinowo-moczowej objawy będą charakterystyczne dla niedokrwienia jądra. Jednak ból będzie obejmować pachwinę i jądro po tej samej stronie. Ponadto oprócz nudności i wymiotów pojawi się zatrzymanie gazów i stolca.

Warto wspomnieć, że ze względu na rozłożenie nerwów biegnących z jąder, ból może pojawiać się w dolnej części brzucha. Ma to duże znaczenie, ponieważ chłopcy nieraz wstydzą się powiedzieć, że bolą ich jądra. Często informują tylko o dolegliwościach w innym miejscu, np. bólu podbrzusza albo na dole brzucha.

Równie niepokojący jest towarzyszący ból pleców bądź ból odczuwany w miednicy, który może wskazywać na kamień w środkowym odcinku cewki moczowej albo tętniaka aorty lub tętnicy biodrowej wspólnej.

Nawet jeśli zespół ostrej moszny wywołały bóle wzrostowe lub raczej nieszkodliwe wodniaki, to przy nagłym, silnym bólu jądra od razu trzeba jechać na SOR, nie czekając na skierowanie. Z powodu ryzyka rozwoju martwicy, każda minuta ma znaczenie. Dlatego:

Lekarz może wykonać niezbędne badania, aby odkryć przyczynę i dobrać leczenie. Jeżeli jednak objawy zdecydowanie sugerują skręt jądra, pacjenta od razu kieruje się na operację. Co prawda badanie USG moszny z opcją Doppler pozwala ocenić przepływ krwi przez jądro, ale może zostać wykonane tylko pod warunkiem, że nie opóźni interwencji chirurgicznej.

Operacja odbywa się w znieczuleniu ogólnym i polega na rewizji moszny, odprowadzeniu skrętu i umocowaniu jądra do ściany moszny, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu. Podczas zabiegu ocenia się też, czy jądro po odkręceniu odzyskuje ukrwienie. Natomiast jeśli doszło już do martwicy, należy je usunąć. Zwykle zabezpiecza się też drugie jądro, bo podobna predyspozycja anatomiczna do skręcenia może występować po obu stronach.

Zespół ostrej moszny to jeden z tych problemów zdrowotnych, w których liczy się każda minuta. Jakiekolwiek zwlekanie może skończyć się martwicą jądra i jego wycięciem. Poza tym w części badań obniżone parametry nasienia stwierdzono u 36 – 39% pacjentów po skręcie jądra. Nie znaczy to, że każdy pacjent będzie miał problem z płodnością, ale ryzyko jest na tyle istotne, że nie warto zwlekać z pilną konsultacją [5].

Bibliografia