Ektopia nerki – objawy, przyczyny, leczenie

W trakcie rozwoju płodowego nerki formują się w okolicy miednicy, a między 6. a 9. tygodniem ciąży przemieszczają w górę, po obu stronach kręgosłupa lędźwiowego. Gdy migracja nie przebiega prawidłowo, nerka zatrzymuje się na nieprawidłowej wysokości lub trafia na przeciwną stronę ciała. Taki narząd to nerka ektopowa.

Wyróżnia się 2 typy tej wady:

Odrębną wadą jest ektopia moczowodu, w której moczowód uchodzi poza pęcherzem moczowym. Występuje u ok. 1 na 2 000 osób i 10-krotnie częściej u dziewczynek [2]. Obie wady mogą, choć nie muszą, współistnieć.

Dokładna przyczyna zaburzonej migracji nerki nie jest w pełni poznana. Do ektopii może dochodzić w wyniku nieprawidłowego rozwoju pączka nerkowego lub defektu w tkance odpowiedzialnej za prowadzenie nerki ku górze. Czynnikami ryzyka są:

Większość osób z nerką ektopową nie odczuwa dolegliwości. Objawy pojawiają się stosunkowo rzadko i mają zazwyczaj charakter nieswoisty. Do sygnałów mogących wskazywać na ektopię należą:

U części osób z ektopią nerki stwierdza się też towarzyszące anomalie układu moczowego – wady moczowodu, odpływ wsteczny pęcherzowo-moczowodowy lub zaburzenia narządów płciowych.

W przypadku ektopii moczowodu objawy różnią się w zależności od płci.

Ektopię nerki wykrywa się niekiedy przypadkowo lub prenatalnie, dzięki rutynowym badaniom USG w ciąży. Podstawowym narzędziem jest ultrasonografia, która pozwala stwierdzić nieobecność nerki w typowym położeniu. W celu dokładniejszej oceny stosuje się:

Uzupełnieniem są badania laboratoryjne: analiza moczu i oznaczenie kreatyniny. Diagnostyką zajmuje się urolog lub nefrolog, a u dzieci – urolog dziecięcy.

Leczenie zachowawcze stosuje się u osób bez dolegliwości. Obejmuje okresowe kontrole USG, monitorowanie funkcji nerek oraz antybiotykoterapię przy zakażeniach. Większość pacjentów z bezobjawową ektopią wymaga jedynie regularnej obserwacji.

Leczenie operacyjne rozważa się przy powikłaniach.

Sama ektopia nie zagraża życiu. Wiele osób żyje z nerką ektopową, nie wiedząc o niej. Ryzyko pojawia się, gdy nieprawidłowe położenie narządu prowadzi do powikłań, takich jak:

Rokowania są w większości przypadków dobre. Regularne kontrole pozwalają wcześnie wykryć powikłania i wdrożyć leczenie, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia nerki.

Ektopia nerki to wrodzona wada polegająca na nieprawidłowym położeniu nerki, która nie przemieściła się do okolicy lędźwiowej w czasie rozwoju płodowego. Najczęściej przebiega bezobjawowo, a leczenie jest potrzebne tylko przy powikłaniach, takich jak zakażenia, kamica lub wodonercze. Rokowania przy ektopii nerki są zazwyczaj dobre, a regularna kontrola urologiczna pozwala reagować we właściwym momencie na możliwe komplikacje.

Bibliografia: